خط لوله شرق–غرب زیر حمله؛ آیا شوک نفتی بزرگ‌تر از ۴ درصد در راه است؟

به گزارش نفت خبر، حمله به خط لوله نفتی شرق–غرب عربستان، یکی از مهم‌ترین مسیرهای جایگزین انتقال نفت در خاورمیانه، بار دیگر شکنندگی زنجیره عرضه جهانی نفت را به نمایش گذاشت. این خط لوله که نفت مناطق شرقی عربستان را به پایانه ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند، نقشی کلیدی در کاهش وابستگی صادرات نفت این کشور به تنگه هرمز دارد. اکنون اختلال در این مسیر، همزمان با تداوم نااطمینانی درباره عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز، نگرانی‌ها درباره محدود شدن عرضه جهانی نفت را افزایش داده است؛ به‌طوری که برآوردها از قرار گرفتن تا حدود ۴ درصد عرضه جهانی نفت در معرض اختلال حکایت دارد. این رخداد نشان می‌دهد حتی مسیرهای جایگزین هرمز نیز در برابر تنش‌های ژئوپلیتیکی مصون نیستند.
علی‌اصغر زرگر، کارشناس نفت، در گفت‌وگو با «نفت خبر» درباره تأثیر این اتفاق بر بازارهای جهانی نفت اظهار کرد: قیمت نفت تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد که نخستین و مهم‌ترین آنها عرضه و تقاضاست. بی‌تردید هرگونه کاهش در عرضه نفت در بازار جهانی می‌تواند به افزایش قیمت‌ها منجر شود.
وی ادامه داد: با این حال، در شرایط کنونی نباید تأثیر بحران‌های ژئوپلیتیکی و فعالیت‌های سفته‌بازانه در بازار را نادیده گرفت. درست است که در پی حمله به خط لوله شرق–غرب، حدود ۴ درصد عرضه جهانی نفت در معرض خطر قرار گرفته است، اما مجموعه بحران‌های موجود می‌تواند اثری به‌مراتب بیشتر از این رقم بر قیمت‌ها و انتظارات بازار داشته باشد.
زرگر با اشاره به عامل دیگری که می‌تواند بر بازار نفت اثرگذار باشد، گفت: سطح ذخایر نفتی کشورهای مختلف نیز اهمیت زیادی دارد و افزایش ذخایر در آستانه ورود به فصل سرما می‌تواند بر رفتار بازار و قیمت‌ها اثر بگذارد.
این کارشناس نفت تأکید کرد: در کنار این عوامل باید توجه داشت که بازار نفت در شرایطی بحرانی قرار دارد و همچنان وضعیت تنگه هرمز مشخص نیست. بنابراین باید دید در نهایت چه میزان نفت امکان عبور از این مسیر و ورود به بازارهای جهانی را خواهد داشت.
وی افزود: از سوی دیگر، باب‌المندب نیز همچنان با نااطمینانی و شرایط بحرانی مواجه است و خود عربستان نیز درگیر تنش‌های نظامی است که چشم‌انداز روشنی از زمان پایان آن وجود ندارد. مجموعه این عوامل می‌تواند اثری بسیار فراتر از رقم ۴ درصد بر بازار جهانی نفت داشته باشد.
اختلال در خط لوله شرق–غرب عربستان را نمی‌توان تنها یک حادثه محدود در زیرساخت نفتی این کشور دانست. اهمیت این خط لوله از آنجا ناشی می‌شود که یکی از مسیرهای اصلی برای کاهش وابستگی صادرات نفت عربستان به تنگه هرمز است. بنابراین، همزمانی اختلال در این مسیر با تداوم نااطمینانی در هرمز و شرایط نامطمئن باب‌المندب، حاشیه امن بازار جهانی نفت را کاهش داده است. در چنین شرایطی، حتی اگر میزان مستقیم عرضه در معرض اختلال حدود ۴ درصد برآورد شود، اثر روانی، سفته‌بازی و افزایش ریسک عرضه می‌تواند شوک قیمتی بزرگ‌تری ایجاد کند. به بیان دیگر، مسئله اصلی بازار تنها مقدار نفتی نیست که از بازار خارج می‌شود؛ بلکه میزان اطمینان فعالان بازار به تداوم جریان نفت نیز در حال کاهش است.